Acil Durum: Dağ ve Kamp Alanında Kurtarma

Dağda bir sakatlık ya da kayboluş vakası, şehirdeki bir kazadan iki temel noktada ayrılır: yardımın ulaşma süresi saatlerle ölçülür ve ilk müdahaleyi yapacak kişi büyük olasılıkla sizsiniz. Şehir içinde ambulansın ortalama varış süresi dakikalarla ifade edilirken, 1.800 metredeki bir yayla sırtında ekiplerin yürüyerek ulaşması 4-8 saati bulabilir. Bu nedenle dağda acil durum kurtarma sürecini "yardım çağırmak" değil, "yardım gelene kadar hayatta tutmak" olarak düşünmek daha doğrudur.

Adım Adım: İlk 60 Dakika

1. Durun ve olay yerini değerlendirin. Kurtarma istatistiklerinde ikinci yaralanmaların önemli bir kısmı, panikle hareket eden refakatçilerde görülür. Kaya düşme hattında, dik yamaçta veya su kenarındaysanız önce kendinizi güvene alın. Yaralıyı yalnızca can güvenliği tehdidi varsa (taş düşmesi, su, yıldırım riski) taşıyın.

2. ABC sırasıyla hızlı muayene yapın. Solunum yolu (Airway), solunum (Breathing), dolaşım/kanama (Circulation). Ardından bilinç düzeyi, omurga hassasiyeti, uzuvlarda deformite ve vücut ısısı. Bulguları telefonunuza not edin; ekiplere aktaracağınız veri, sevkiyat kararını belirler.

3. Yaşamsal müdahaleyi yapın. Öncelik sırası şu şekildedir:

   Sorun	İlk hedef	Pratik uygulama
   Yoğun kanama	3 dakika içinde durdurmak	Doğrudan bası, üzerine ek gazlı bez, gerekirse turnike (saati yazın)
   Şüpheli kırık	Hareketsizleştirmek	Trekking bataneli/mat ile atel, eklem üstü ve altını sabitleme
   Hipotermi	Isı kaybını kesmek	Islak giysiyi çıkar, yerden izole et, acil battaniye, ılık şekerli sıvı
   Bilinç kaybı, solunum var	Yolu açık tutmak	Yan yatış (koma) pozisyonu, sürekli gözlem

4. 112'yi arayın. Türkiye'de tüm acil çağrılar 112 Acil Çağrı Merkezi'nde toplanır; sağlık, jandarma ve AFAD yönlendirmesi buradan yapılır. Kendi operatörünüzün sinyali yoksa telefon, kapsama alanındaki başka bir şebeke üzerinden acil çağrıyı deneyecektir. Buna karşılık SIM kartsız arama imkânı ülke ve operatör politikasına göre değişir; buna güvenmeyin.

5. Konumu sayısal olarak verin. "Şelalenin üstündeki çayır" tarifi bir arama alanını 5-10 km²'ye yayar; koordinat ise 50 metreye indirir. Telefonun harita uygulamasından enlem-boylamı okuyun, mümkünse rakım ve son geçtiğiniz belirgin nirengiyi (köprü, yayla evi, orman yolu bariyeri) ekleyin. Offline harita indirmiş olmak burada kritik; Akdağ gibi rotalara çıkarken bunu hazırlık listenizin ilk maddesi yapın.

6. Sinyal aramayı sistematik yapın. Rastgele dolaşmak yerine kademeli deneyin:

   Yöntem	Kazanç	Maliyet/risk
   Sırt hattına/tepeye 50-100 m çıkmak	En yüksek başarı oranı	Zaman, enerji; yaralıdan ayrılma
   SMS denemek	Çok zayıf sinyalde bile geçebilir	Teslim gecikmeli olabilir
   Uçuş modunu aç-kapa	Şebekeyi yeniden taratır	Yok
   Uydu SOS / mesaj cihazı	Şebekeden bağımsız	Cihaz ve abonelik gerektirir
   Düdük: 6 uzun ses / dakika	Yakındaki grupları çeker	Menzil sınırlı

7. Beklerken kampı kurun. Ekipler yolda olsa bile gece gelebilir. Yaralının altına yalıtım, üstüne rüzgâr koruması sağlayın; çadırı olay yerinin hemen yanında değil, açık ve görünür bir alana kurun. Turuncu-kırmızı bir ekipman parçasını yere serin, kafa lambasını çadırın tepesine asın. İyi bir mat ve doğru yalıtım, konforlu uykudan çok daha fazlasını sağlar: hipotermiyi geciktirir.

8. Sevkiyata hazırlanın. Ekip geldiğinde muayene notunuzu, verdiğiniz ilaçları ve turnike saatini teslim edin. Sedye taşımada dört kişilik ekip düz zeminde saatte 2-3 km, dik inişte 1 km'nin altına düşer; helikopterle tahliye ise rüzgâr, sis ve gün ışığına bağlıdır. Bu yüzden "helikopter gelir" varsayımıyla plan yapmayın.

Sık Yapılan Hatalar

• Rota planını kimseye bırakmamak. Bir yakınınıza çıkış-dönüş saati ve rota bilgisi verilmemişse, siz arayamadığınız sürece arama hiç başlamaz. B
  © 2026 Sırt ve Kamp